Mut İlçemiz

MUT’UN TARİHİ KÖPRÜLERİ

MUT’UN TARİHİ KÖPRÜLERİ
26 Aralık 2020 - 21:39

Türkler, M.S. 833 yılından itibaren şimdiki İçel ve Çukurova’nın boş topraklarına gelip, yurt tutmaya ve yerleşmeye başladılar. 1071’den sonra da Türklere Anadolu’nun kapısı açılmış oldu. 1189 yılında Avrupa’dan gelen III. Haçlı ordusu Konya – Karaman – Mut yolunu takip ederek Kilikya’ya ulaşmak istemiş ancak Türkiye Selçuklu Sultanı II. Kılıçaslan’ın saldırısından kaçarken, Alman İmparatoru Frederik Barbarossa Silifke civarında Göksu’dan geçmeye çalışırken boğulmuştur. Sultan Alâaddin Keykubad, Karaman – Mut – Silifke yolunu, Sertavul Hanlarını, Yapıntı ve şimdi yıkılmış olan Mut köprülerini yaptırmış, ayrıca Mut yakınında Mavga kalesini inşa ettirmiştir. 1236 yılında Sultan Alâaddin Keykubat’ın ölmesiyle Mut’u Ermeniler istila etmiş, aynı sene Karamanlılar, Nurettin Sofi komutasında Mut’u geri almışlardır. Karaman Bey’in ölümü üzerine Selçuklu komutanı Bedrüddin Hoteni, Ermenek – Mut dolaylarını almak istemiş ancak Karamanoğlu Mehmet Beyle girdiği mücadeleden yenik ayrılmıştır. 1277’de Moğollarla Mut’ta çarpışan Mehmet Bey, yapılan savaşta şehit olmuştur. Mut, Osmanlı topraklarına katılana kadar Karamanoğulları beyliğinin idaresinde kalmıştır. 1475’te Karamanoğulları’nın bütün şehir ve kaleleri Osmanlıların eline geçmiştir. Tarihi bu denli zengin olan bir şehrin kültürel varlıklarının da zengin olması olağandır. Bünyesinde kale, cami, türbe, han, kilise, çeşme, köprü gibi tarihi eserleri barındıran Mut’un bu zenginliklerinin de tanıtılması ve anlatılması gerekmektedir. (Halil SÖZLÜ)

TAŞ KÖPRÜ

Köprü üzerinde herhangi bir kitabe bulunmamaktadır. Köprüde kullanılan malzeme ve teknikten yola çıkılarak köprünün Karamanoğlu döneminde yapıldığı tahmin edilmektedir. Mut ilçe merkeziyle meydan mahallesini birbirine bağlayan köprü, Mut deresi üzerinde bulunmaktadır. Doğu –batı uzantılı, yarım yuvarlak kemerli tek gözlü köprülerdendir.

Köprü derin bir derenin üzerine kurulmuş, her iki tarafta da kayalıklar üzerine oturtularak inşa edilmiştir. Köprünün tabliye uzunluğu 10 m, genişliği 4 m, yüksekliği 5 m’ dir. Kemerin genişliği 6 m, yüksekliği 4 m’dir. Korkuluk yüksekliği 0.50 m, genişliği 0.20 m’dir. Köprünün tabliyesi düzdür. Köprüde malzeme olarak kesme ve kabayonu taş kullanılmıştır. Kemer bölümünde daha büyük boyutlu taşlar kullanılırken, diğer yüzeylerinde farklı boyutta taşlar kullanılmıştır. Köprünün batı tarafındaki, kemerin üst köşesi zamanla tahrip olmuş aslına uygun olmayan, moloz taşlarla onarılmıştır.

Taş örgülerin arasında beton hatıllar da kullanılmıştır. Köprünün kemer ayaklarında destek amaçlı betonarme kullanılmıştır. Korkuluklar zamanla orijinalliğini kaybetmiştir. Köprüde herhangi bir süsleme özeliği yoktur. Yaptığımız incelemeler sonucunda Taş Köprü ‘nün özgün dokusunu kaybettiği anlaşılmıştır. Günümüzde aslına uygun olmayan betonarme takviyelerle ayakta durmaktadır. Taş köprünün hemen yanında betonarme büyük boyutta bir köprü yapılmıştır. Köprü günümüzde yaya ve hayvan geçidi olarak kullanılmaktadır. (Halil SÖZLÜ)

Mut Taş Köprü

SÖĞÜTÖZÜ KÖPRÜSÜ 

Söğütözü Yaylası’nda bulunmaktadır. İlçe merkezine 26 kilometre uzaklıktadır. Roma dönemine ait olduğu bilinmektedir. Elde köprüyle ilgili başkaca bilgi bulunmamaktadır.

Söğütözü Köprüsü

 

KRAVGA KÖPRÜSÜ 

İlçe merkezine 45 kilometre uzaklıktaki Göksu Beldesi’ndedir. Göksu Nehri üzerine kurulmuş üç metre genişlikte, yaklaşık 50 metre boyunda, iki büyük kemerli taş köprüdür. Romalılar dönemine yapılan köprü Selçuklu ve Osmanlı döneminde yeniden inşa edilmiştir.

*

Kaynaklarda inşa tarihi verilmeyen yapının, Karamanoğlu döneminde yapıldığı söylenmektedir. Arazi çalışmasında güney tarafındaki büyük boşaltma gözünde H. 1217 şevval 4, M.1803 tarihinin yazılı olduğu tespit edilmiştir. Kazıma tekniği ile yapılan bu tarih yapının Osmanlı döneminde onarım geçirmiş olabileceğini göstermektedir. Köprü, Mut – Köprübaşı Köyü – Karaman yolu üzerinde yer almaktadır. Göksu nehri üzerinde bulunan yapı kuzey – güney doğrultusunda inşa edilmiştir.

İki yana eğimli köprüler grubuna giren yapının uzunluğu 82.38 m’dir. Tabliyesi 3.70 m’dir. Yapının zeminden en yüksek yeri ise 11 m’dir. Köprüde 6 boşaltma gözü, 3 tane de köprü gözü mevcuttur. Yapının kuzey ucundaki boşaltma gözleri sivri kemerlidir. Köprünün diğer üç büyük gözleri yarım yuvarlak kemer formunda inşa edilmişlerdir. Ayrıca büyük köprü gözünün yanlarında ve sel yaranın üstünde tam yuvarlak biçimli biri büyük biri küçük boşaltma gözleri mevcuttur.

Köprü ayaklarının doğu cephesinde sel yaran bulunmaktadır. Doğu yönünden akan suyun köprüye baskısını azaltmak için sel yaranları üçgen biçim oluşturacak şekilde inşa edilmiştir. Ayrıca kemer üzengileri sel yaranlara dayandırılarak oluşturulmuştur. Köprünün mansap yönündeki topukların ise daha kısa tutulduğu anlaşılmaktadır. Yapıdaki kemer açıklıkları birbirinden farklılıklar arz etmektedir.

Birinci boşaltma gözü 3.60 m genişliğinde 2.45 m uzunluğundadır. İkinci boşaltma göz 2.45 m genişliğinde, 3.80 m uzunluğundadır. Birinci köprü gözü 16 m genişliği, 9 m uzunluğundadır. Ortadaki ve ikinci sıradaki köprü gözü 19.33 m genişliğinde, 11 m uzunluğundadır. Bu köprü gözünün iki yanındaki geniş tam yuvarlak boşaltma gözleri 4.25 m çapındadır. Üsteki küçük boşaltma gözleri ise 1 m çapındadır. Üçüncü köprü gözünde ise genişlik 8.40 m, uzunluğu 7.70 m’dir. Sel yaran genişlikleri 3.30 m ve 3.12 m’dir. İnşa malzemesinde tabi olarak suya daha dayanıklı olan taş malzemeden yana tercih kullanılmıştır.

Kesme, kabayonu ve moloz taş kullanımı görülmektedir. Köprünün tempan kısmında kesme taş ve moloz aynı anda kullanılmıştır. Memba yönünde kuzey kısımda moloz taş örgüsü mevcut iken orta ve güney kısımda kesme taş kullanımı vardır. Kemerlerde kemer karınlarındaki kesme taşlar birbirine yakın boyutlarda iken tempanlarda farklı boyutta taşlar kullanılmıştır. Ayrıca kemerlerde taşlar uzun-kısa olarak nöbetleşe dizilmişlerdir. Günümüzde köprünün mansap tarafındaki tempan bölgesinde başlayan kabayonu taş kullanımı daha fazladır. Ayrıca yapıda kemerler arasındaki genişliğin bozulmasını engellemek için ahşap gergilerin kullanıldığı görülmektedir.

Korkuluklar 1 m yüksekliğinde moloz taşlarla örülmüştür ve orijinalliğini kaybetmiştir. Tempan bölümüyle korkuluk bölümü arasında farklılıklar görünmektedir. Süslemesi bulunmayan yapıdaki tek hareketlilik ortadaki geniş köprü gözünün güney kısımdaki boşaltma gözü etrafındaki taşların hafif dışa taşıntılı vaziyette inşa edilmesidir. (Halil SÖZLÜ)

Kravga Köprüsü

GENCELİ KÖPRÜSÜ  

İlçe merkezine 8 kilometre uzaklıktaki Gençali Köyü’nde Pirinçsuyu üzerindeki kemerli köprü Anadolu Selçukluları dönemine aittir.

ESEN KÖPRÜSÜ 

Kravga Beldesi Esen mahallesindedir.

BECİ KÖPRÜSÜ

 Beci (Çamlıca)  mahallesini Çatakbağ mahallesine bağlayan yol üzerinde Selçuklu dönemine aittir.

HOCENTİ KÖPRÜSÜ 

Derinçay mahallesinde bulunan köprü Anadolu Selçukluları dönemine aittir.

Derinçay Köprüsü

KADI KÖPRÜSÜ 

Yöre halkı tarafından kazada görev yapmış bir kadı kızı tarafından yaptırıldığı rivayet edilen köprü Göksu Irmağı üzerinde inşa edilmiş kemerli taş köprülerdendir.

*

Köprü üzerinde herhangi bir tarihi bilgiye ulaşabilecek bir kitabe bulunmamaktadır. Kullanılan malzeme ve teknikten hareketle uzun süre bu bölgede hüküm süren Karamanoğlu dönemine ait olduğu tahmin edilmektedir. Köprü, Mut ile Ermenek ilçelerini birbirine bağlamaktadır. Pirinç suyu üzerinde yer alan yapı kuzeydoğu- güneybatı doğrultusunda inşa edilmiştir. Yapı iki yana eğimli ve üç gözlü köprüler grubuna girmektedir. Yapının uzunluğu 72.8 m’dir. Tabliyesi 5 m’dir. Yapının zeminden en yüksek yeri ise 6.10 m’dir.

Yapıda üç adet köprü gözü bulunmaktadır. Köprünün üç gözüde yarım yuvarlak kemerlidir. İki büyük gözde sel yaran bulunmaktadır. Güneydoğu tarafından akan suyun köprüye baskısını azaltmak için sel yaranları üçgen biçim oluşturacak şekilde inşa edilmiştir. Kemer üzengileri sel yaranlara dayandırılarak oluşturulmuştur. Mansap yönündeki topukların daha kısa ve kare şeklinde inşa edildiği görülmektedir. Yapıdaki kemer açıklıkları birbirinden farklılıklar arz etmektedir.

Birinci boşaltma gözü 7.80 m genişliğinde, 4 m uzunluğundadır. İkinci boşaltma gözü 10 m genişliğinde,5.50 m uzunluğundadır. Üçüncü boşaltma gözü 6.20 m genişliğinde, 3.20 m uzunluğundadır. İnşa malzemesinde tabi olarak suya daha dayanıklı olan taş malzemeden yana tercih kullanılmıştır. Kesme, kabayonu ve moloz taş kullanımı görülmektedir. Köprünün tempan ve mansap yüzeylerinin tamamında düzgün kesme taş kullanılırken, sadece orta gözün sel yaranının üst tarafında muhtemelen yıkıldığından dolayı kabayonu taş kullanılmıştır.

Kemerlerde ve kemer karınlarında kullanılan kesme taşlar birbirine yakın ve daha büyük boyutta iken tempanlarda daha küçük ve yer yer farklı boyutta taşlar kullanılmıştır. Köprünün tempanında ve taşlar birbirini bağlayacak şekilde dizilmişlerdir. Yapı demir korkuluklarla çevrilidir. Köprüde süsleme bulunmamaktadır. Yapıdaki tek hareketlilik güney batı köşesindeki menba yönünde köprü gözünün kemer formunda rustik taş işçiliği kullanılmış olmasıdır. (Halil SÖZLÜ)

Kadı Köprüsü

KEBEN (SASUN) KÖPRÜSÜ

Köprü üzerinde tarihi bilgiye ulaşabilecek herhangi bir kitabe bulunmamaktadır. Köprüde kullanılan malzeme ve teknikten hareketle yapıyı Karamanoğlu dönemine tarihlendirmek mümkündür. Köprü Mut Karacaoğlan köyünde bulunmaktadır. Köprü Karacaoğlan Köyü ile Çömelek Köyünü birbirine bağlamaktadır. Bulunduğu konum itibariyle önemli bir işlev görmekte, büyük bir vadiyle ayrılan köylerin geçişini sağlamaktadır. Doğu-batı uzantılı, sivri kemerli ve tek olup yolu iki yana eğimli köprüler grubundadır. Korkuluk bölümü bulunmamaktadır. Köprünün döşeme uzunluğu 15.m, genişliği 2.50 m, yüksekliği 4.80 m’dir. Köprünün kemer genişliği 12 m, yüksekliği 4.50 m’dir.

 Köprünün kemerinde düzgün kesme taş kullanılmış, diğer yüzeylerinde kabayonu ve moloz taşlar kullanılmıştır. Köprünün ayakları her iki tarafta kayalara oturtularak sağlamlaştırılmıştır. Köprünün üzerinde herhangi bir süsleme özeliği yoktur. Köprü günümüzde yaya ve hayvan geçidi olarak aktif bir şekilde kullanılmaktadır. (Halil SÖZLÜ)

Keben Sasun Köprüsü

ÇÖMELEK KÖPRÜSÜ 

Göğden Kanyonu içinde yer alan Çömelek Köprüsü ilçe merkezine 42 kilometre uzaklıktaki Çömelek Köyü’nde bulunmaktadır. 2000 yılında Tabiat ve Kültür Varlıkları Genel Müdürlüğü tarafından “anıt” olarak tescil edilmiştir.

Çömelek Köprüsü

ARI KÖPRÜSÜ (Çömelek Köyü)

Köprü üzerinde tarihi bilgiye ulaşabilecek herhangi bir kitabe bulunmamaktadır. Köprüde kullanılan malzeme ve teknikten hareketle yapıyı bölgede uzun süre hüküm süren Karamanoğlu dönemine tarihlendirmek mümkündür. Köprü, Mut ilçesine bağlı Çömelek Köyünde bulunmaktadır. Mut ile Çömelek Köyüne geçiş sağlayan köprülerdendir. Köprü doğu- batı uzantılıdır. Köprünün döşeme uzunluğu 22 m, genişliği 5 m’, yüksekliği 9 m, kemerin genişliği ise 5 m’dir. Tek gözlü sivri kemerli formda yapılmış olup yolu düz köprülerdendir. Köprünün ayakları her iki tarafta ayakları yamaçtaki kayalar üzerine inşa edilmiştir. Köprüde malzeme olarak taş kullanılmıştır. Kemer ve kemerin kısmı düzgün kesme taş kullanılırken, diğer bölümlerinde küçük boyutlu moloz ve kabayonu taşlar kullanılmıştır. Yapının korkuluk bölümü günümüzde bulunmamaktadır.

Günümüzde köprü döşemesi asfaltlanmış, ayakları bettonarme ile desteklenmiştir. Köprüde herhangi bir süsleme bulunmamaktadır. Köprünün bulunduğu konum itibariyle aslına uygun olmasa da onarılarak köyün ana yolunda aktif bir şekilde kullanılmaktadır.

(Kaynak: Halil SÖZLÜ)

Çömelek Arı Köprüsü

YAPINTI KÖPRÜSÜ 

Mut – Karaman yolunun 6’cı kilometresinde Pirinç Suyu üzerinde kurulmuş bir köprüdür. Kitabesiz olan köprü üç göz üzerine inşa edilmiş, orta ayakların suyun geldiği tarafları “Domuz Burnu” denen bir teşekkülle sağlamlaştırılmıştır. Kesme düzgün taşlarla yapılmış olan köprünün Osmanlı devri eseri olduğu, İçel Mutasarrıfı Hacı Sunullah Paşa tarafından yaptırıldığı tahmin edilmektedir. Sel felaketi nedeniyle yıkılan köprü 1860’da yeniden yaptırılmıştır. Köprü, 1980 yılında Kültürel Eser olarak tescillenmiştir.

*

Köprü üzerinde kesin tarihi bilgiye ulaşabileceğimiz herhangi bir kitabe bulunmamaktadır. Kullanılan malzeme ve teknikten yola çıkılarak uzun süre bu bölgede varlığını devam ettiren Karamanoğlu dönemine ait olduğu tahmin edilmektedir. Köprü Mut ilçesinin Karaman yolunun 6 km uzaklığında Pirinç suyu üzerinde kurulmuştur. Köprü doğu-batı yönünde uzantılı, yarım yuvarlak kemerli üç gözle sahib ve yolu iki yna eğimli köprüler grubuna girmektedir. Suyun akış yönü kuzeyden-güneye doğrudur. Köprünün uzunluğu 51.50 m’dir. Tabliyesi ise 4.m’ dir. Yapının zeminden en yüksek yeri 8.15 m’dir. Köprünün doğu taraftaki kemer gözü diğerlerinden daha büyük ölçekli yapılmıştır.

Köprünün kemer açıklıkları birbirinden farklılıklar arz etmektedir.15 Birinci göz genişliği 7.50 m, uzunluğu 14.80 m, ikinci göz genişliği 4.50 m, uzunluğu 4.90 m, üçüncü göz genişliği 3.25 m, uzunluğu 4.80 m’dir. Köprünün korkuluğu 0.50 m’dir. İnşa malzemesinde tabi olarak suya daha dayanıklı olan taş malzemeden yana tercih kullanılmıştır. Kesme, kabayonu ve moloz taş kullanımı görülmektedir. Köprüde kemer ve kemerin iç kısmında düzgün kesme taş kullanılmıştır. Köprünün her iki yüzeyinin tempan bölümlerinde kesme ve moloz taş birlikte kullanılmıştır. Köprünün yüzeyinde sıva izleri görülmektedir. Köprünün korkuluklarında moloz taşlar kullanılmıştır. Korkuluğun çok az bölümü günümüze kadar gelebilmiştir. Kalan diğer kısımların çoğu tahrip olmuştur. Üçgen şekilde inşa edilmiş bir sel yaran bulunmaktadır. Sel yaran 3.50 m boyutundadır, düzgün kesme taşlarla inşa edilmiştir. Yapı günümüzde yaya ve hayvan geçidi olarak kullanılmaktadır. (Halil SÖZLÜ)

Yapıntı Köprüsü

Yapıntı Köprüsü

Kaynak: Halil SÖZLÜ

EŞEKÇİ KÖPRÜSÜ

Köprü üzerinde tarihi bilgiye ulaşabileceğimiz herhangi bir kitabe bulunmamaktadır. Kullanılan malzeme ve teknikten hareketle yapıyı Karamanoğlu dönemine tarihlendirmek mümkündür. Eşekçi köprüsü yapı özelikleri bakımından Mut’ta bulunan Arı köprüsü, Keben Köprüsü ve Taş köprüyle aynı özelikleri taşımaktadır. Bu yapıların aynı dönemde yapıldığı tahmin edilmektedir.

Köprü, Mut ilçesi Pamuklu Köyünde bulunmaktadır. Şıhmelik mevki yakınında Göğden deresinden geçişi sağlamaktadır. Köprü doğu–batı yönünde uzanmaktadır. Tek gözlü sivri kemer formunda yapılmış köprülerdendir. Köprünün döşeme uzunluğu 10.m, genişliği 3.m, yüksekliği 4.50 m’dir. Köprünün kemer genişliği 7.m’dir. Korkuluk bölümü bulunmamaktadır. Tabliye günümüzde asfaltlandığı için düz olarak görünmektedir.

Köprüde malzeme olarak genellikle düzgün kesme taş kullanılmıştır. Köprüde herhangi bir süsleme bulunmamaktadır. Köprünün tabliyesi asfaltlanmıştır. Kemer ayakları betonareme ile desteklenmiştir. Günümüzde hem yayan hem de araba geçişi için aktif bir şekilde kullanılmaktadır. (Halil SÖZLÜ)

Eşekci Köprüsü

HABER HAKKINDA GÖRÜŞ BELİRT
Yorum Yok

YASAL UYARI! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen kişiye aittir.

© Mutilcemiz.Net 2021 Sitede bulunan tüm paylaşımların hakları saklıdır, izinsiz ve direkt bağlantı gösterilmeden kullanılamaz. Muthaberleri.Com