ÇÖMELEK KÖYÜ

ÇÖMELEK KÖYÜ

Genel Bilgi

Köyün 2005 yılı nüfus sayımına göre 243’ü kadın, 240’ı erkek olmak üzere nüfusu 483; hane sayısı 150’dir. il merkezine 195, ilçe merkezine 30 km uzaklıktadır. 

Kadastro çalışmaları devam etmektedir.

Köyün geçim kaynağı hayvancılık ve tarımdır. Köyde, 2006 yılı sonu itibariyle yaklaşık 120 sığır, 200 koyun, 2200 keçi, 16 at ile 273 tavuk, 8 hindi mevcudu vardır. Ayrıca arıcılık yapılmaktadır. Tarımsal ürünler de elma, ceviz, bağ, adi fiğ ve hububat önemli girdilerdir. Köyde, Tarımsal Kalınma Kooperatifi faaliyettedir.

Köyde, sağlık evi, köy konağı, içme suyu, su deposu ve umumi VVC mevcuttur. 35 km asfalt yolu vardır.

Köyün Arıyakası Mevkiinde 1. derece Arkeolojik ve Doğal Sit alanı olarak tescillenen kalıntılar vardır. 

Ayrıca, köy sınırları içinde bulunan Sason Kanyonu ve çevresi 1. derece Arkeolojik Sit Alanı, yine tarihi Keben, Arı (Çömelek) ve Eşekçi köprüleri de kültürel anıt olarak tescillenmiş yerlerdir.

ÇÖMELEK

Adı: Çömelek

Nüfusu: 483 (240 Erkek, 243 Kadın)

İlçeye Uzaklığı: 42 km.

İle Uzaklığı: 202 km.

Konumu: Mut’un kuzey-doğusunda. Silifke sınırına yakın ve -Çömelek-Kırobası karayolunun 42. Km.’si üzerinde yer almaktadır. 
İnternet Adresi: http//www.comelek.gen.tr

Tarih

Eski bir yerleşim yeri olduğu bilinen ve yöre halkı arasında anlatılan rivayetlere göre, geçmişi Karamanoğulları beyliğine kadar uzanan Çömelek köyünün, kuruluş tarihi kesin olarak bilinmemektedir.
1860 tarihli bir arşiv belgesinden, Sarıkavak kazasına bağlı bir köy; 2 Aralık 1913 tarihli idari rapordan ise, yine Sarıkavak nahiyesine bağlı 118 haneli bir köy olduğu anlaşılıyor.

Coğrafya
Mut’un kuzey-doğusunda, Silifke sınırına yakın yerde ve Toros sıradağının güney yamacında engebeli bir arazi üzerien kurulmuştur. Özgün şekliyle korunan eski taş evlerin en güzel örneklerini Çömelek’te görmek mümkündür. Birbirine neredeyse bitişik taş evler ve dar sokaklarıyla köyün ayrı bir otantik havası vardır.
Köyün kuzey kesimleri seyrek çam ve ardıç ağaçlarıyla kaplı, güneyindeki engebeli araziler ise makiliktir. Yol boyunca yer yer rastlanan üzüm bağları ve elma bahçelerinin dışında, topraklar verimsizdir.

Nüfus

İlçenin kalabalık köylerinden biri olan Çömelek’in 1913’teki nüfusu 118 hanede 601 kişidir (305 kadın ve 296 erkek).
1035’ten 1970’e kadar % 130,24’lük artışla 999’a çıktığı halde, hiç bir zaman 1000 barajını aşamadığı gibi; bu tarihten itibaren gerilemeye başlayan köy nüfusu, 2000 yılına gelindiğinde 624’e kadar düşmüştür (%-37,53’lük gerilemeyle).

1913: 601
1935: 767
1940: 873
1950: 954
1970: 999
1975: 907
1980: 922
1985: 797
1990: 738
1997: 542
2000: 624
2007: 483

Sosyal ve Ekonomik Hayat

Tuncel PAK ve Ali Ragıp ÜNAL (Çömelek):

“Hayvancılık köyün başta gelen geçim kaynağıdır. Özellikle küçükbaş hayvancılığı yaygındır. Bunun yanı sıra köyde evler arasındaki hayvan ahırlarında sütü ve eti için büyükbaş hayvanlarıda beslenmektedır.
Tarım alanları sınırlıdır. Bununla beraber köyün elması meşhurdur. Bağcılıkda yaygındır.
Geçim kaynağı tarım ve hayvancılığa dayalıdır. Elma ve üzüm temel geçim kaynağıdır. Son yıllarda hayvancılık alanında da gelişmeler olmuştur. Eskiden çok fazla olan kıl keçisi, son yıllarda oldukça azaldı. Onun yerini koyunculuk aldı.
Köyün meşhur yaylaları İnpınar, Göğden ve Bahçe yaylalardır. Fakat bizim köyümüzde göç eden aile sayısı 3-5 kişiyi geçmez. Bu yaylalara daha cok Hacıahmetli ve Çatalharman köylüleri çıkarlar.
Köyde okuma-yazma oranı ve eğitim düzeyi de çok yüksektir. Mersin’de Milletvekili ilk defa bu köyden cıkan Ali Sabri Güney’dir. İlk Meclis-i Mebusanda Silifke mebusu olarak görev almıştır. Yakın dönemde köyümüzden politikacı çıkmamış fakat memur olanların sayısı bir hayli fazladır. Kültürel faaliyetler de oldukça gelimiş durumdadır. Köyümüzün folklor ekibi 1968’de Türkiye ikincisi olmuştur. O ekipte folklor oynayan ağabeylerimizden bazıları hala köyümüzde yaşıyor.
Köyümüzde faal durumda bir sağlık evi vardır.
İlköğretim oklulumuz da faaliyetdedir.

Rivayet olunur ki;

Çömelek köyünden Tuncel PAK:

Karamanogulları Beyi askeriyle birlikte Silifke’den seferden geliyormuş. Köyün girişindeki yere konaklamaya karar vermişler ve çadırları kurmuşlar. Çünkü Karaman tarafına giden tarihi kervan yolu buradan gidiyormuş. Burası Karaman yaylalarıyla Silifke sahili arasında Yörüklerin geçiş yoluymuş. Karamanogulları Beyi şu karşı yamaca oturmuş. Askerlere demiş ki; “Çömelin! Burası oturup yurt tutulacak bir yer değil, hele bir çömelin.”
Sonrada şöyle bir bakmiş;
Keklik öter, kekik biter
Kıl keçi olursa idare eder
Arısı olan arınır
Bağı olan barınır
Burası oturacak bir yer değil
Hele bir çömelek
Çömelmenin ne olduğunu biliyorsunuz; dizlerini kırarak yarım oturma. Köyün adı böylece “Çömelek” olarak kalmış” 

Kaynak: Mutlu Köyler – Ensar Köse

Çömelek Köyü’ne Hoş Geldiniz…

Göğden bölgesinde Arıkaya Şaraphane kalıntıları 200 basamaklı taştan oymalı merdivenler
Sason ve Göğden deresi üzerindeki kemerli taş köprü
Köristan oymaları ile anılan ilkçağ dönemine ait olduğu sanılan Silan, Sülekli, Kuzyaka, Saytepe harabeleri
Eski kilise yakıntısı üzerinde YukarıKöy camisi
Karayer mevkiinde şehir harabeleri
Göğden Musalya kalıntıları
Örentepe şehir harabeleri
Bölgede Türkçe alfabeyi okulunda ilk kullanan köydür Çömelek. Cumhuriyet dönemi öncesinden diploma veren Osmanlıca gece mekteplerinden başlayarak yüzde 99 okuma yazma oranı yakalayan köydür Çömelek.
Toplumların kültürlenmesinde, aydınlanmasında, isimsiz kahramanların yetişmelerini sağlayan, Köy Enstitüleri’ne çocuklarını vererek ülkenin dört bir yanında meşale yakan köydür Çömelek
Atatürk Türkiye’sinin kuruluşunda etkin görevler üstlenen devrimlerinin halka benimsetilmesinde büyük görevler Halkevleri’ni ve Halk Odaları’nı 1930’lardan 1980’lere kadar sahiplenen köydür Çömelek
Kekliklerin ötüştüğü, kekiklerin burcu burcu koktuğu ve köylülerin ıstar tezgahlarının arkasında halı dokuduğu köydür Çömelek
Paşabahçe Cam Fabrikasının ilk mühendislerinden olan M. Kemal Soykan’ı yetiştirendir Çömelek..

Çömelek Mutluyum çünkü ÇÖMELEKLİYİM!
Mut’luyum ve de ÇÖMELEKLİYİM!

Evet mutlu olmak ve MUT’lu olmak…
Günümüzde mutlu olabilmek gerçekten çok zor. Ama biz bu gün mutluyuz. Hem de iki kere mutluyuz. Yılların düşünü-özlemini olmazını olur yaptığımız için mutluyuz.

Toros Dağları, yemyeşil çam ormanlarıyla anılır ÇÖMELEK !
Elmasıyla, üzümüyle, ceviziyle anılır ÇÖMELEK !
Dost, sevecen, kültürlü, aydın insanlarıyla anılır ÇÖMELEK !

Toros dağlarının eteğinde çam ağaçlarından oluşan kaşlarının altından umut ışıltılı keskin gözleriyle Akdeniz’i görmeye çalışan ÇÖMELEK, Mut-Silifke kuzey anayolu üzerinde kurulu olup ilçesi Mut’a 40 km, Silifke’ye 75 km, Mersin’e 160 km uzaklıktadır.
Yüzlerce yıllık tarihi sosyal ve kültürel kimliğiyle ÇÖMELEK, ekonomik zorunluluklar ve başka nedenlerle ülkenin her yanına dağılmış, Mezitli’de, Mersin’de, Mut’ta, Silifke’de, Konya’da, Adana’da, Ankara’da, İstanbul’da, Kıbrıs’ta hatta Almanya’da yeni yeni ÇÖMELEKLER kurmuşlardır.
Sosyal ve toplumsal dayanışmanın en güzel örneklerini veren ÇÖMELEK’liler iyi günde, kötü günde omuz omuza vermişlerdir destek olmuşlardır birbirlerine. Tarihi-sosyal-ekonomik-kültürel kimliğiyle ÇÖMELEK, Türkiye’deki örnek köylerimizden biridir.

Muhsin YILMAZ