GÖKSU, MUT’UN HAYAT DAMARIDIR

Göksu Nehri, bu coğrafyanın; özellikle Mut’un hayat damarıdır. Bir an için Göksu’nun olmadığını düşünürsek; Mut, Gülnar gibi yalnızca kendi kaynaklarına mahkûm, tarımsal faaliyetleri azalmış, iş alanları daralmış bir ilçe olur ve yoksulluk kaderimize dönüşürdü.

Şükür ki yılın on bir ayında üretim yapılabilen bereketli bir vadide yaşıyoruz. Çocukluğu, gençliği ve iş hayatı Göksu Vadisi’nde geçmiş biri olarak bu nehrin eski görkemini çok iyi hatırlıyorum. Daha o yıllarda başlamıştı Göksu sevdamız.

Sonraki yıllarda bu sevda işimiz oldu. Karaman sınırından başlayıp Silifke’de Akdeniz’e dökülene kadar her kilometresinde ayak izimiz, alın terimiz ve hatıralarımız var.

Bir çiftçi çocuğu olarak insanımızın hissiyatını çok iyi anlıyorum. Su dolabının gıcırtısıyla, yer fıstığı, susam ve karpuz tarlalarının kokusunu içimize çeke çeke büyüdük. Göksu bizim denizimiz, deryamızdı; onsuz yaşanmaz sanırdık.

Günümüzde ise yaz aylarında yüzmek için iki kulaç atacak su kalmamış, balıklar bile küsmüş durumdadır.

Tarımsal faaliyetin daha az olduğu, yukarı havzada baraj ve HES’lerin bulunmadığı yıllarda Göksu coşkun akar; kış ve bahar aylarında çevresini yıkıp geçerdi. Yüzlerce dekar mümbit araziyi önüne katıp götürdüğünü unutmak mümkün mü?

Devlet Su İşleri’nin havza bazlı planlamaları Ermenek Çayı üzerinde tamamlanırken, Bozkır ve Hadim’den doğan Göksu kolu ne yazık ki aynı bütünlükle ele alınamamıştır.

Mavi Tünel Projesi ile Konya Ovası’na su aktarılırken, Mut Barajı ve Kayraktepe Barajı hayata geçirilememiştir. Bu nedenle kış akımları hâlâ boşa akarak Akdeniz’e dökülmektedir.

Son yıllarda Mut’ta zeytin, kayısı ve erik üretimi ciddi biçimde artmıştır. Ancak küresel ısınma ve kuraklık gerçeğiyle birlikte çiftçimizin susuzluk kaygısı da büyümektedir. Yağmur ve kar yağışı giderek azalmaktadır.

Gelecek yıllarda su yetersiz hale gelirse, emek ürünü binlerce hektar bahçenin hali ne olacaktır?

Göksu eski heyecanını yitirmiş, adeta hüzünlü akmaktadır.

Su, petrolden daha önemli bir doğal kaynaktır; çünkü alternatifi yoktur. Kimyasal formülü H₂O olsa da iki hidrojen ile bir oksijeni bir araya getirerek su üretemezsiniz. “Su gibi aziz ol” sözü de suyun kıymetini anlatan anlamlı bir ifadedir.

Bugün su tasarrufu zorunlu hale gelmişken, 30–40 yıldır başlanamayan projeler nedeniyle kış sularının boşa akması büyük bir israf değil midir? Bu israfa son verilmelidir.

Son zamanlarda Mut Barajı ile ilgili yeni bir planlama çalışması yapıldığı yönünde basına yansıyan bilgiler vardır. Ancak bunun önceki çalışmaların revizyonu niteliğinde olduğu ve ne zaman hayata geçirileceğinin belirsizliğini koruduğu anlaşılmaktadır.

Orta yerinden Göksu Nehri geçen bir ilçede sulama suyu sorunu yaşamak, varlık içinde yokluk çekmek demektir.

Mut çiftçisini en fazla zorlayan konular; gübre, ilaç gibi girdilerin pahalı olması ve pompaj sulamanın yüksek maliyetidir. Tasavvur edilen projeler bir an önce hayata geçirilerek vatandaşlarımız cazibe sulamaya kavuşturulmalıdır.

Göksu yalnızca bir nehir değildir.

Göksu, Mut’un hayat damarıdır.

✍️ Mehmet Akpınar