“Orada bir köy var uzakta
O köy bizim köyümüzdür.
Gezmesek de, tozmasak da
O köy bizim köyümüzdür.”
AHMET KUTSİ TECER
Dağların tepelerinden aşağı inerken Fırat Nehri bizi bekliyor. Erzincan sınırlarına gelince aracımız yolun kenarında duruyor. Orada, Fırat Nehri’nin güzellikleri içinde bir anım ortaya çıkıyor. Sonra bir kahraman olan Erzincan Valisi Recep Yazıcıoğlu’nun köprüsü… Fırat’ın üzerinde bir anıt gibi duruyor. Bir yanda hastalar beklerken, bir yanda insanlar umutsuz, Tanrı’ya yalvarmaktan başka çare kalmamış. Bölgenin kaderini değiştiren bir köprü… O da yetmemiş. Doğa güzellikleri içinde tekne gezileri, tarihî tünellerde gezintiler, doğa ve su sporları… Daha sonra gittiği Denizli’de maden şirketleriyle çevre mücadelesi içinde yok edilmiş. Erzincan’da ise hizmet aşkını bırakıp gitmiş, her yerde saygıyla anılıyor.
Kemaliye yolunda yolumuz bir köye çıkıyor. Hani bir şairimiz vardı, Ahmet Kutsi Tecer… İşte onun köyüne ulaşıyoruz. Apçağa Köyü… Taş döşemeli köy girişinden içimizde bir okul şarkısını mırıldanarak, heyecanla adım adım köye giriyoruz. Girişte bir çeşme, başında şiir demetleri… Onun çağrısına uymuşlar; köyde yaşayanlar köye geri dönmüşler. Her biri atalarının evini elden geçirip görgülere sunmuş. Ahmet Kutsi Tecer’in evinde köyün bir tarihi yatıyor. Şairler Şenliği’nde tanış olduğu Âşık Veysel’i elinden tutup ilerilere taşıyor. Soğuk kış gecelerinde oda içine konulan mangalda yanan kömürün üstüne masa kurulmuş, üzerine örtü serilmiş. Etrafında toplananlar akşam sohbetleri yapmışlar.
Köyden çıkan insanlar, her biri atalarının bıraktığı yapıtlara sahip çıkmış. Becene Dağı’nın başında gezginleri duraklatacak, onlara anılar yaşatacak bir köy olmuş. Eğin türküleri dillere düşmüş. Gün olmuş, Kurtuluş Savaşı sonrası Kemaliye olmuş. Bu kültür bölgesinin merkezi de Apçağa Köyü olmuş; örnek köy olmuş.
Dutluca ile Kemaliye arasına tüneller yapılıyor. Uzun süredir inşaat devam ediyor. “2028, 2029’da biter.” diyorlar. Kemaliye’ye engebeli dağlardan gelmek mi, yoksa tünel ile 15 dakikada ulaşmak mı? Tünelden geçince o Fırat’ın ve Erzincan dağlarının haşmetini göremeyecekler.
Kemaliye’ye girince baktık ki burada da tarihî yapılar elden geçirilmiş. Bir iki sokak, aşağılarda Fırat ile buluşan bahçeler, yamaçlarda evler… Altı taş yapı, üstü ahşaptan yapılmış evler…
Yöre ürünlerini bize tanıttılar. Dağların eteklerinde toplanan üzümler, yaban mersini, kuşburnu ve tüm ürünler sunumla karşımıza geldi. Ama bizim esas beklediğimiz anı ise Karanlık Kanyon’da Fırat üzerinde yapılan tekne gezileri, ardından ciplerle bir asır süren emekle açılan tünellerde safari gezileriydi. Sularda teknelerle gezerken suya inen geyikler bizi karşıladı.
Çocuklar,
“İlle de zıplama olsun.”
dediler.
Irmağın iki yakasına teller konulmuş. Rehber eşliğinde zıpladılar, geldiler.
Her temmuz ayında burada şenlikler ve festivaller yapılıyormuş. Gökyüzü ve coşkun akan Fırat Nehri ile birlikte…
Fırat’ı görünce eski Bakan Mustafa Kul’un kız kardeşi için yaptığı ağıt aklıma gelir. 1991 yılında SHP-DYP ortaklığı döneminde ve sonrasında Yıldırım Akbulut hükümetleri zamanında, iki hemşehri memleketlerine el ele vererek hizmet etmişler. Adları her köşede eserleriyle yaşıyor.
Kemaliye Vadisi’ne gün batıp karanlık çökmeye başlamadan yola çıkıyoruz. Dağları tırmana tırmana aşıyoruz. Ama her yerde tırmanma şeridi yapılmış; yani üç şeritli yolla devam ediyoruz.
Saat 17.00 civarında demir madeni ocakları ve işletmeleri bizi karşılıyor. İlkokulda derste anlatırlardı: “Sivas’ta demir, Tunceli’de tunç, Balıkesir’de altın…” İşte onu anımsadık.
Divriği Ulu Camii gezide ek program oldu. Harput Kalesi gezisi bir gün önce tamamlanınca sohbet sırasında, “Divriği Ulu Camii de olur mu?” dedik. Tur işletmecisi Emre Nacaroğlu, “Neden olmasın?” dedi.
İşte gün batarken aracımız Divriği Ulu Camii’nin önüne yanaştı.
Rehberimiz Ferit Kayran anlatımda bulundu. Aklımızda kalanlar:
“Divriği Ulu Camii ve bitişiğindeki Darüşşifa, Anadolu Selçuklu döneminin günümüze ulaşan en görkemli eserlerinden biri olmasının yanı sıra dünya mimarlık ve sanat tarihinin de eşsiz yapıları arasında yer almaktadır. 1228-1229 yıllarında Mengücekoğulları Beyliği döneminde inşa edilen bu külliye; mimari tasarımı, taş işçiliği ve mühendislik çözümleriyle yalnızca kendi çağının değil, tüm zamanların en önemli kültür miraslarından biri olarak kabul edilmektedir.
1985 yılında UNESCO Dünya Miras Listesi’ne alınan eser, Türkiye’nin uluslararası ölçekte tescillenen ilk kültürel mirasları arasında yer almış ve ‘İnsanlığın Ortak Mirası’ unvanını kazanmıştır.
- yüzyılda Mengücekoğlu Ahmet Şah ve eşi Turan Melik, adeta yarış edercesine bu eseri yaptırmışlar. Cami ve Darüşşifa’yı Ahlatlı Hürrem Şah özenle tamamlamış. Nakışlar, kitabeler… Her biri anlam yüklü. Gökyüzüne ulaşan bir rasathane gibi. Avrupa’da akıl hastaları öldürülürken burada odalarda tedavi edilmişler. Bir sağlık merkezi… Su sesi, müzik ve tedavi olup şifa bulan insanlar…”
Salondaki ses akustiği oldukça ilginç. Buradan kültür ve turizm alanındaki yöneticilere bir öneri: Sanatçılar davet edilip bir tanıtım belgeseli çekilse, ülkemiz tanıtılırken bu belgesel de gösterilse.
Divriği’den Dr. Servet Ünsal’a, yıllarca birlikte mücadele ettiğimiz Mustafa Timisi’ye ve Kazım Ardıç’a selam olsun. Dağı taşı demir madeni, sanayisi ile Sivas’ın can damarı…
Akşam ışıkları çoğalırken ağaçlı yollarından geri dönüşe geçiyoruz. Çetinkaya, Gemerek, Kayseri, Niğde, Pozantı… Bir bakmışız Tarsus’ta gezginleri bırakıyoruz. Mersin, Erdemli derken sabah 05.00’te Silifke’ye gelmişiz. Silifke Gezi Kulübü otobüsü bizi aldığı yere bırakıverdi.
Başka bir yere gitmek üzere el salladık.
Acente sahibi Rukiye Nacaroğlu ve Emre Nacaroğlu’na, acente temsilcisi İlksen Köroğlu’na, ikinci kaptan Mehmet Ali’ye ve rehberimiz Ferit Kayran’a emeklerinden dolayı sağlık diliyorum.
Kirmen
Celal Necati Üçyıldız
