GÜZEL TÜRKÇEMİZ / 3

Türkçemizde sesli harflerle ilgili kurallar vardır. Bu kuralları tam anlayabilmek için sesli harflerin sınıflandırılmasını bilmek gerekir. Düz sesliler, yuvarlak sesliler, geniş sesliler, dar sesliler, geniş düz, dar yuvarlak… Bu konuya hiç girmeyelim isterseniz. Ezberleyip öğrenilmesi kolay değil. Her sesli harften sonra gelmesi gereken sesli harf bellidir.

Bir uygulama yapalım, kural: ”Düz seslilerden sonra gene düz sesliler; yuvarlak seslilerden sonra geniş düz, veya dar yuvarlak gelir”. Bu kuralı anlayabilmek için geniş, düz, yuvarlak, dar yuvarlak… Bu terimlerin tümünü ezberlemek gerek. Bu ise hiç de kolay değil. Biz Gazi’de öğrenci iken bunun yerine her sesli harften sonra gelmesi gereken harfleri ezberleme yolunu seçmiştik. Bu bize daha kolay gelmişti. Örneğin:” a’dan sonra a ve ı gelir; o’dan sonra a ve u gelir.” Biçiminde kurallaştırmıştık. Bu kurallara uymayan sözcükler Öz Türkçe değildir.

Yalnız unutmamamız gereken bir nokta var: Bu kurallar öz Türkçe sözcükler için geçerlidir. Yabancı sözcüklerde Türkçemizin kuralları aranmaz.

Konunun net anlaşılabilmesi için bu kurallardan birinin üstünde biraz duralım: Öz Türkçe sözcüklerde “o” dan sonra “a” ve “u” gelir. “o” dan sonra “o” gelmez. Örneğin “horoz” sözcüğü öz Türkçe değildir. Dikkat ederseniz kurala aykırı.

O konuyu işledikten sonra, o yıl yaz tatilinde, köyüme geldim. Dikkat kesildim: Canım Ören Köyüm hiç “horoz” diyen yok. Herkes “horaz” diyor. Onlar kural falan bilmez. Farkında olmadan doğru konuşuyorlar. Köyüm göçebe Türkmenlerden yerleşmiş bir köy. Türkçeyi doğru konuşmak genlerinde var çünkü.

Ali Uysal